16.04.2026.
Ustavni sud je na današnjoj sednici Suda doneo odluku u predmetu IUo-133/2020. Sud je utvrdio da odredbe člana 15. stav 2, prva rečenica u delu koji glasi „mlađi od 65 godina života,“ i člana 41. Statuta Gradskog vatrogasnog Saveza Zrenjanin od 20. decembra 2019. godine i člana 16. stav 2, prva rečenica u delu koji glasi „,mlađi od 65 godina života,“ i člana 45. Statuta Dobrovoljnog vatrogasnog društva Ečka od 11. jula 2020. godine, nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Sud je utvrdio da odredbe člana 15. stav 2, prva rečenica u delu koji glasi „ ,mlađi od 65 godina života,“ i člana 43. Statuta Vatrogasnog saveza Vojvodine od 7. decembra 2019. godine, u vreme važenja nisu bile u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Sud je pokrenuo postupak za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti odredaba člana 15. stav 2, prva rečenica u delu koji glasi „ koji imaju pravo obavljati izvršne i operativne funkcije, mlađi od 65. godina života…“ i člana 42. Statuta Vatrogasnog saveza Vojvodine od 5. aprila 2024. godine. Sud će Odluku dostaviti Skupštini Vatrogasnog saveza Vojvodine, radi davanja odgovora povodom pokrenutog postupka. Rok za davanje odgovora je 30 dana od dana prijema Odluke.
Ustavnom sudu je podneta inicijativa za ocenu ustavnosti i zakonitosti Statuta Vatrogasnog saveza Vojvodi od 7. decembra 2019. godine, Statuta Gradskog vatrogasnog saveza Zrenjanin od 20. decembra 2019. godine i Statuta Dobrovoljnog vatrogasnog društva Ečka od 11. jula 2020. godine.
U inicijativi se navodi da su odredbe osporenih Statuta kojima je predviđeno da skupštinu vatrogasnog društva, odnosno saveza čine svi članovi mlađi od 65 godina života, nesaglasne sa Ustavom utvrđenom zabranom diskriminacije iz člana 21. Ustava, kao i sa odredbama Zakona o dobrovoljnom vatrogastvu kojima je propisano da svaki član dobrovoljnog vatrogasnog društva može da bira i da bude biran u organe dobrovoljnog vatrogasnog društva (član 14. stav 1.) i da Skupštinu čine svi punoletni članovi dobrovoljnog vatrogasnog društva (član 16. stav 2.), zbog toga što se osporenim odredbama onemogućava članovima udruženja koji su stariji od 65 godina da biraju i da budu birani u najviši organ udruženja.
Uvidom na zvanični sajt Agencije za privredne registre Ustavni sud je utvrdio da su osporeni opšti pravni akti, kao i Statut Vatrogasnog saveza Vojvodine od 5. aprila 2024. godine dostavljeni ovom organu radi njihove registracije, te je našao da su na ovaj način učinjeni dostupnim javnosti.
Iz navedenih odredbi Zakona o dobrovoljnom vatrogastvu proizlazi da je skupština najviši organ dobrovoljnog vatrogasnog društva, odnosno vatrogasnog saveza i da u delokrug rada skupštine spada odlučivanje o svim najznačajnijim pitanjima za rad društva, odnosno saveza. Skupštinu dobrovoljnog vatrogasnog društva čine svi punoletni članovi tog društva, a Skupštinu saveza čine svi članovi vatrogasnog saveza. Iz navedenog takođe sledi da zakonodavac nije odredio nikakvu gornju starosnu granicu u pogledu članstva u skupštini, kako društva, tako i saveza, već je za članstvo u Skupštini dobrovoljnog vatrogasnog društva propisao donju starosnu granicu od sticanja punoletstva. Dakle, Zakonom nije propisana zabrana da članovi dobrovoljnog vatrogasnog društva stariji od 65 godina života ne mogu biti članovi skupštine tog društva, odnosno članovi skupštine saveza. Pored toga, Ustavni sud ističe da je jedno od osnovnih prava svakog člana dobrovoljnog vatrogasnog društva da bira i da bude biran u organe dobrovoljnog vatrogasnog društva. Kako se osporenim odredbama Statuta isključuje članstvo lica starijih od 65 godina u skupštini dobrovoljnog vatrogasnog društva, odnosno saveza, to znači da se ovim članovima društva onemogućava i učešće u izbornom procesu organa društva (predsednik i izvršni odbor), koje bira skupština dobrovoljnog vatrogasnog društva.
Polazeći od navedenog, Ustavni sud je našao da su odredbama osporenih Statuta Vatrogasnog saveza Vojvodina od 7. decembra 2019. godine, Statuta Gradskog vatrogasnog saveza Zrenjanin od 20. decembra 2019. godine i Statuta Dobrovoljnog vatrogasnog društva Ečka od 11. jula 2020. godine, lica starija od 65 godina nezakonito onemogućena da učestvuju u radu najvišeg organa udruženja i bez opravdanog razloga dovedena su u bitno drugačiji položaj u odnosu na ostale članove vatrogasnog društva, odnosno saveza, protivno ustavnom načelu iz člana 21. Ustava.
Imajući u vidu da je odredbom člana 15. stav 2. važećeg Statuta Vatrogasnog saveza Vojvodine od 5. aprila 2024. godine članstvo u skupštini ovog saveza uređeno na isti način kao osporenim Statutom od 7. decembra 2019. godine, odnosno vezuje se za pravo na obavljanje izvršnih i operativnih funkcija i za godine života članova (član 15. stav 2.) i da je ovim statutom predviđeno njegovo stupanje na snagu danom donošenja (član 42.), Ustavni sud je ocenio da se osnovano može postaviti pitanje saglasnosti navedenih odredaba sa Ustavom i zakonom, te da ima osnova da Sud, saglasno odredbi člana 53. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, pokrene postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti navedenih odredaba važećeg Statuta, rešavajući kao u tač. 3-5. izreke.
Polazeći od izloženog, a na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4) i člana 46. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu, i odredbe člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Sud je doneo Odluku kao u izreci.