PRETRAGA SAJTA: RSS
Predmet: Уж-716/2008
Datum donošenja odluke: 18.03.2010
Ishod: Odluka o odbijanju
Pravna oblast: Građansko pravo
Član i stav Ustava: Član 85.
Podnosilac: Viorel Duduveche i Maria Duduveche, oboje iz Oršave, Rumunija
Pojmovni registar:
Napomena: - nisu povređena svojinska prava stranaca iz člana 85. Ustava


Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, dr Dragiša Slijepčević, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, u postupku po ustavnoj žalbi Viorela Duduveche i Marie Duduveche, oboje iz Oršave, Rumunija, sa privremenim boravištem u selu Reka, opština Kladovo, na osnovu člana 167. stav 4. u vezi člana 170. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 18. marta 2010. godine, doneo je

 

O D L U K U

 

                        Odbija se kao neosnovana ustavna žalba Viorela Duduveche i Marie Duduveche izjavljena protiv presude Opštinskog suda u Kladovu P. 242/07 od 15. maja 2007. godine i presude Okružnog suda u Negotinu Gž. 1088/07 od 21. aprila 2008. godine.

 

O b r a z l o ž e nj e

                        1. Viorel Duduveche i Maria Duduveche,  oboje iz Oršave, Rumunija, sa privremenim boravištem u selu Reka, opština Kladovo, podneli su 27. juna 2008. godine, preko punomoćnika Zrinke Firulović, advokata iz Kladova, ustavnu žalbu protiv presude Opštinskog suda u Kladovu P. 242/07 od 15. maja 2007. godine i presude Okružnog suda u Negotinu Gž. 1088/07 od 21. aprila 2008. godine, zbog povrede prava iz člana 85. Ustava. Podnosioci ustavne žalbe navode da im je osporenim presudama, kao rumunskim  državljanima, povređeno pravo svojine na dvorišnom placu na kome se nalaze objekti koji su u njihovom vlasništvu, te koji služi za redovnu upotrebu stambenog i pomoćnih objekata, suprotno ustavnim jemstvima o svojinskim pravima stranaca. Takođe, u ustavnoj žalbi se detaljno iznosi i osporava činjenično stanje utvrđeno osporenim presudama.

                         2. Saglasno odredbi člana 170. Ustava Republike Srbije, ustavna žalba se može izjaviti protiv pojedinačnih akata ili radnji državnih organa ili organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, a kojima se povređuju ili uskraćuju ljudska ili manjinska prava i slobode zajemčene Ustavom, ako su iscrpljena ili nisu predviđena druga pravna sredstva za njihovu zaštitu.

                        U toku postupka pružanja ustavnosudske zaštite, povodom ispitivanja osnovanosti ustavne žalbe u granicama zahteva istaknutog u njoj, Ustavni sud utvrđuje da li je u postupku odlučivanja o pravima i obavezama podnosioca ustavne žalbe povređeno ili uskraćeno njegovo Ustavom zajemčeno pravo ili sloboda.

                        3. Ustavni sud je u sprovedenom postupku izvršio uvid u spis Opštinskog suda u Kladovu P. 242/07 i združene parnične spise istog suda, na osnovu čega je utvrdio sledeće činjenice i okolnosti od značaja za odlučivanje u ovoj pravnoj stvari:

                        Osporenom presudom Opštinskog suda u Kladovu P. 242/07 od 15. maja 2007. godine, u stavu I izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca, ovde podnosilaca ustavne žalbe, da se prema tuženom Milanu Mindiću utvrdi da su tužioci vlasnici kućnog placa u selu Reka površine 3,76 ara, koji se kod Službe za katastar nepokretnosti Kladovo vodi kao ½ k.p. broj 1684 u K.O. Reka, zemljište pod zgradom-objektom površine 46 m2, zemljište uz zgradu-objekat površine 3,65 ara i njiva 4 klase površine 3,41 ara, a sve kao građevinsko zemljište van građevinskog područja, u ukupnoj površini 7,52 ara, što je na licu mesta plac pod porodičnom stambenom zgradom i pomoćnim objektima i dvorište koje je neophodno potrebno za korišćenje objekata, dok su u stavu II izreke obavezani tužioci da tuženom isplate opredeljeni iznos parničnih troškova. U obrazloženju prvostepene presude, između ostalog, navedeno je: da je članom 82a Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano da strana fizička i pravna lica koja obavljaju delatnost u SRJ mogu pod uslovima uzajamnosti sticati pravo svojine na nepokretnostima na teritoriji SRJ koje su im potrebne za obavljanje te delatnosti; da se tužioci kao rumunski državljani ne bave nikakvom delatnošću u Republici Srbiji, te stoga nisu ni ispunjeni uslovi iz navedenog člana Zakona za sticanje prava svojine na nepokretnosti - zemljištu, konkretno na delu k.p. broj 1684, bez obzira na činjenicu što je ista u listu nepokretnosti broj 513 za K.O. Reka upisana kao građevinsko zemljište izvan građevinskog područja; da tužioci nisu tražili utvrđenje prava korišćenja na zemljištu koje je neophodno potrebno za korišćenje objekata koje su stekli u svojinu putem ugovora o doživotnom izdržavanju sa pok. Mindić Živojinom, bratom tuženog, već isključivo utvrđenje prava svojine na tom zemljištu, a koje kao strani državljani ne mogu steći.  

                       Osporenom presudom Okružnog suda u Negotinu Gž. 1088/07 od 21. aprila 2008. godine odbijena je kao neosnovana žalba tužilaca – ovde podnosilaca ustavne žalbe, a osporena prvostepena presuda je potvrđena. U obrazloženju drugostepene presude navedeno je da je prvostepeni sud na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje pravilno primenio materijalno pravo i dao razloge u obrazloženju presude, koje je u svemu kao pravilne i na zakonu zasnovane prihvatio i  žalbeni sud.

                        4. Odredbom Ustava na čiju povredu se poziva u ustavnoj žalbi, utvrđeno je da strana fizička i pravna lica mogu steći svojinu na nepokretnostima, u skladu sa zakonom ili međunarodnim ugovorom (član 85. stav 1.).

                        Zakonom o osnovama svojinskopravnih odnosa ("Službeni list SFRJ", br. 6/80 i 36/90, "Službeni list SRJ", broj 29/96 i "Službeni glasnik RS", broj 115/05) propisano je: da strana fizička i pravna lica koja obavljaju delatnost u Saveznoj Republici Jugoslaviji mogu, pod uslovima uzajamnosti, sticati pravo svojine na nepokretnostima na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije koje su im neophodne za obavljanje te delatnosti, kao i da strano fizičko lice koje ne obavlja delatnost u Saveznoj Republici Jugoslaviji može, pod uslovima uzajamnosti, sticati pravo svojine na stanu i stambenoj zgradi kao i državljanin Savezne Republike Jugoslavije (član 82a, st. 1. i 2.); da strano fizičko lice može na teritoriji Savezne Republike Jugoslavije, pod uslovima uzajamnosti, sticati pravo svojine na nepokretnostima nasleđivanjem kao i državljanin Savezne Republike Jugoslavije (član 82b).

                        Zakonom o poljoprivrednom zemljištu ("Službeni glasnik RS", br. 62/06, 65/08 i 41/09) propisano je da vlasnik poljoprivrednog zemljišta ne može biti strano fizičko, odnosno pravno lice (član 1. stav 3.).

                        5. Ocenjujući navode i razloge iznete u ustavnoj žalbi sa stanovišta navedenih odredaba Ustava i zakona, Ustavni sud je utvrdio da osporenim presudama Opštinskog suda u Kladovu i Okružnog suda u Negotinu nije povređeno Ustavom zajemčeno pravo podnosilaca ustavne žalbe koje je u njoj naznačeno.

                        Ustavni sud ocenjuje da je u osporenim presudama dato u svemu ustavnopravno prihvatljivo tumačenje primenjenog merodavnog materijalnog prava, budući da strani državljani u Republici Srbiji, kao pravnom sledbeniku nekadašnje Savezne Republike Jugoslavije, pod uslovima reciprociteta, mogu da stiču bez ograničenja pravo svojine na stanovima i stambenim zgradama. Međutim, kada je u pitanju zemljište kao posebno značajan vid nepokretnosti, pored uslova uzajamnosti, za sticanje prava svojine stranom državljaninu  je neophodno ili da obavlja poslovnu delatnost u našoj zemlji, ili da je to zemljište nasledio. Kako se podnosioci ustavne žalbe, kao nesporno rumunski državljani, ne bave u državi Srbiji bilo kakvom registrovanom poslovnom delatnošću, niti su stambeni objekat sa nusprostorijama u selu Reka, opština Kladovo, stekli u svojinu nasleđivanjem, već ugovorom o doživotnom izdržavanju kao dvostrano teretnim pravnim poslom između živih, to u skladu sa važećim propisima ne mogu steći pravo svojine na dvorišnom placu na kome je stambeni objekat u njihovom vlasništvu izgrađen i koji služi za redovnu upotrebu stambenog i pomoćnih objekata, bez obzira što se radi o građevinskom zemljištu izvan građevinskog područja. Posebno je pitanje postojanja prava korišćenja navedenog, pretežno izgrađenog seoskog građevinskog zemljišta na strani podnosilaca kao vlasnika zgrade - objekta, kroz adekvatnu primenu pravnog principa superficies solo cedit, ali pravo korišćenja ovog zemljišta nije ni bilo predmet raspravljanja i odlučivanja u parnici u kojoj su po tužbi podnosilaca donete osporene sudske odluke.

                        S obzirom na sve napred navedeno, Ustavni sud nalazi da osporenim presudama Opštinskog suda u Kladovu i Okružnog suda u Negotinu nisu povređena Ustavom zajemčena svojinska prava podnosilaca kao stranaca, zbog čega je ustavnu žalbu odbio kao neosnovanu, saglasno odredbi člana 89. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07).

                         6. Na osnovu izloženog i odredbe člana 45. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, Sud je doneo Odluku kao u izreci.

 

                                                                       PREDSEDNIK

                                                                       USTAVNOG SUDA

                                                                         dr Bosa Nenadić

 

 


• Na vrh stranice